Objawy uzależnienia od substancji według ICD-10: jak rozpoznać problem?
Objawy uzależnienia od substancji psychoaktywnych to poważne zaburzenie. Uzależnienie może prowadzić do wyniszczenia zarówno fizycznego, jak i psychicznego. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 definiuje uzależnienie jako zespół objawów związanych z nadużywaniem substancji. W tym artykule przyjrzymy się, jakie kryteria diagnostyczne według ICD-10 wskazują na uzależnienie od substancji i jak rozpoznać, że Ty lub ktoś z Twoich bliskich może potrzebować pomocy.
Czym jest ICD-10?
ICD-10 (International Classification of Diseases, 10th Revision) to międzynarodowy system klasyfikacji chorób i zaburzeń zdrowotnych opracowany przez WHO. W sekcji dotyczącej zaburzeń psychicznych i behawioralnych (F10-F19) znajdują się kryteria diagnostyczne dla uzależnienia od substancji psychoaktywnych, takich jak alkohol, narkotyki, leki czy tytoń.
Objawy uzależnienia od substancji według ICD-10
Według ICD-10, aby zdiagnozować uzależnienie od substancji, muszą wystąpić przynajmniej trzy z poniższych objawów w ciągu ostatniego roku:
- Silne pragnienie lub poczucie przymusu zażycia substancji (tzw. głód).
Osoba odczuwa intensywną potrzebę sięgnięcia po substancję, często mimo świadomości jej szkodliwości. - Trudności w kontrolowaniu zachowania związanego z zażywaniem substancji (np. rozpoczęcia, zakończenia lub ilości).
Osoba traci kontrolę nad tym, ile i jak często używa substancji, mimo prób ograniczenia. - Objawy abstynencyjne występujące po odstawieniu lub zmniejszeniu dawki substancji.
Mogą to być fizyczne objawy, takie jak drżenie, nudności, pocenie się, lub psychiczne, jak niepokój, drażliwość czy depresja. - Występowanie tolerancji – potrzeba przyjmowania coraz większych dawek substancji, aby osiągnąć ten sam efekt.
Organizm przyzwyczaja się do substancji, co prowadzi do konieczności zwiększania ilości. - Zaniedbywanie alternatywnych przyjemności lub zainteresowań na rzecz zdobywania i zażywania substancji.
Osoba rezygnuje z hobby, spotkań towarzyskich czy aktywności, które wcześniej sprawiały jej radość. - Kontynuowanie zażywania substancji mimo świadomości jej szkodliwości.
Nawet gdy osoba zdaje sobie sprawę z negatywnych konsekwencji zdrowotnych, społecznych czy prawnych, nie jest w stanie przestać.
Dodatkowe objawy związane z uzależnieniem
Choć ICD-10 wymienia powyższe kryteria, warto zwrócić uwagę na inne sygnały, które mogą towarzyszyć uzależnieniu:
- Zmiany w zachowaniu – izolacja, kłamstwa, ukrywanie nałogu.
- Problemy zdrowotne – wyniszczenie organizmu, choroby wątroby, układu krążenia czy psychozy.
- Trudności w relacjach – konflikty z bliskimi, utrata zaufania.
- Problemy finansowe lub prawne – długi, kradzieże, konflikty z prawem.
Chcesz się sprawdzić? Zrób test AUDIT.
Jak pomóc osobie uzależnionej?
Jeśli rozpoznajesz u siebie lub kogoś bliskiego objawy uzależnienia według ICD-10, niezwykle ważne jest, aby szukać pomocy. Oto kilka kroków, które możesz podjąć:
- Skonsultuj się ze specjalistą – psychiatrą, psychologiem lub terapeutą uzależnień.
- Rozważ terapię – indywidualną lub grupową, np. w ramach programów takich jak AA (Anonimowi Alkoholicy) czy NA (Anonimowi Narkomani).
- Wsparcie bliskich – rozmawiaj o problemie i szukaj wsparcia w rodzinie lub przyjaciołach.
- Edukuj się – zrozumienie mechanizmów uzależnienia pomaga w walce z nałogiem.
Uzależnienie od substancji to choroba, która wymaga profesjonalnego leczenia i wsparcia. Kryteria ICD-10 pomagają w rozpoznaniu problemu, ale równie ważne jest zrozumienie, że uzależnienie nie jest słabością charakteru – to zaburzenie, z którym można sobie poradzić dzięki odpowiedniej terapii i determinacji. Jeśli zauważasz niepokojące objawy u siebie lub bliskich, nie zwlekaj – działaj już dziś. Zdrowie i życie są zbyt cenne, aby je tracić.